Wie krijgt wat? Muziekrechten in een notendop!

Het verschil tussen Auteursrecht, Masterrechten en naburige rechten en je inschrijving bij Buma|Stemra en Sena

Je track is via de distributeur onderweg naar Spotify en alle andere streamingdiensten. Super! Een enorme mijlpaal waar je onwijs trots op mag zijn! Maar, zodra je muziek 'buiten speelt', gaat er nóg een wereld open: die van de muziekrechten. En geloof me, daar vliegen de termen je al snel om de oren. Buma/Stemra, Sena, masterrechten, auteursrecht, naburige rechten... Wat is nu eigenlijk wat, en hoe zorg je dat je geen geld laat liggen?

Laten we het simpel maken. In de basis wordt elke track opgeknipt in twee verschillende werelden: het liedje (de compositie en tekst) en de opname (de daadwerkelijke audio).

1. Het Liedje: Auteursrecht (Buma/Stemra)

Het auteursrecht beschermt het creatieve idee. De melodie, de akkoorden en de tekst. Dit recht ontstaat automatisch zodra je het maakt.

• Voor wie? De tekstschrijvers en componisten.

• Wie regelt de centen? Buma/Stemra.

  • Buma zorgt dat je betaald krijgt als je liedje ergens te horen is (op de radio, live tijdens een optreden of via streaming).

  • Stemra gaat over het vastleggen van de muziek (bijvoorbeeld als je track op vinyl wordt geperst of digitaal wordt opgeslagen).

2. De Opname: Masterrechten & Naburige rechten (Sena)

Zodra je de studio in stapt en het liedje daadwerkelijk opneemt, ontstaat er een nieuwe set rechten op die specifieke audio-opname. Dit noemen we de masterrechten en de naburige rechten.

• De Masterrechten (De Studio/Producer/Label): Dit is het eigendom van de uiteindelijke geluidsopname. Als jij je eigen opnames financiert (of zelf in je homestudio opneemt), ben jij de mastereigenaar. Je distributeur (zoals DistroKid of CD Baby) betaalt de inkomsten uit streaming en downloads rechtstreeks uit aan de eigenaar van deze masterrechten.

  
  

  Als je het leuk vindt, kun je zelfs je eigen label zijn en onder jouw label muziek uitbrengen. Je meldt je dan aan als Producer bij Sena. Let wel: hiervoor heb je een inschrijving nodig bij de Kamer van Koophandel.

• De Naburige Rechten (Sena): Dit is de vergoeding voor de mensen die de opname hebben ingespeeld of ingezongen.

  • Wie regelt de centen? Sena. Zij innen geld wanneer de opname in het openbaar wordt gedraaid (radio, tv, in de horeca).

Wat betekent dit voor de Sessiemuzikant?

Dit is waar het vaak misgaat. Stel, je vraagt een fantastische cellist of pianist om een partij in te spelen op jouw EP. Welke rechten hebben zij?

1. Geen auteursrecht: Tenzij ze écht hebben meegeschreven aan de basis van de compositie, behoud jij het auteursrecht.

2. Geen masterrechten: Jij betaalt de studio of de muzikant voor hun uren/ dienst, dus de masterrechten blijven (meestal) 100% van jou.

3. Wél naburige rechten (Sena): Omdat hun unieke performance op de opname staat, hebben zij recht op een vergoeding via Sena zodra de track op de radio of tv gedraaid wordt.

Mijn advies: Maak vooraf duidelijke afspraken. Laat sessiemuzikanten een simpele 'Waiver' of 'Work for Hire'-overeenkomst tekenen waarin staat dat de masterrechten bij jou liggen, maar zorg er áltijd voor dat je de track netjes aanmeldt bij Sena en hun namen doorgeeft als meespelende muzikanten. Dat is de professionele erkenning die ze verdienen, en het kost jou als hoofdartiest helemaal niets!

Kort samengevat: Waar moet je je inschrijven?

Organisatie	Wat halen ze voor je op?	Wanneer interessant?
Buma/Stemra	Geld voor de schrijvers en componisten (tekst/ muziek).	Als je eigen nummers schrijft en ze live speelt, ze op de radio komen, of veel gestreamd worden. Gratis om je als tekstschrijver of componist in te schrijven, dus mijn advies is: altijd doen! Je betaalt daarna jaarlijks €63,55 lidmaatschap, maar ontvangt jaarlijks ook minimaal €70,00 aan inkomsten. Kortom, het loont ;)
Sena	Geld voor de muzikanten en producenten (de spelers).	Zodra je track ergens wordt gedraaid (radio/TV). Gratis om je als muzikant of producent in te schrijven, dus altijd doen!

Maar hoe verdeel ik die rechten dan?

Maak altijd goede afspraken met de mensen met wie je werkt en behandel ze zoals je zelf behandeld wilt worden.

Over het auteursrecht

Levert iemand een belangrijke bijdrage aan de compositie door bijvoorbeeld een fantastische solo te bedenken die je werk echt iets nieuws brengt? Of verandert hij of zij de akkoorden zo dat je werk nog meer tot leven komt? Geef hem of haar dan een percentage van de auteursrechten op de compositie. Alles tussen 5 en 50% is normaal, maar maak het vooral bespreekbaar.

Verandert er niets wezenlijks? Dus een ander accent, één akkoord in het refrein of zegt iemand iets als: als je dit woord gebruikt dan komt je tekst nog beter over, dan is dat gewoon feedback en HOEF je geen auteursrecht aan die persoon te geven. Het mag uiteraard wel.

Schrijf je samen? Dan is een equal split heel gebruikelijk. Dit noemen ze ook wel de Nashville split. Die split gaat ervan uit dat iedereen 'in de kamer' een bijdrage levert, hoe klein of groot ook, en dat zonder die bijdrage het lied er nooit was gekomen. Daarom krijgt iedereen een even groot aandeel.

Over de masterrechten

Werk je met een producer, maar betaal jij de volledige productie? Dan is het soms gebruikelijk dat de producer een percentage van de masterrechten krijgt. Hoeveel? Dat is aan jullie. Maar rond de 5% is niet ongebruikelijk.

Voor beide soorten rechten geldt: het allerbelangrijkste is dat je er gewoon een goed gesprek over voert en goede afspraken maakt (en die netjes vastlegt).

Zie je door de bomen het bos niet meer?

Het voeren van deze gesprekken en het correct registreren van je tracks — inclusief alle splits en Sena-claims voor je gastmuzikanten — kan voelen als een hoop administratief gedoe. Maar het is simpelweg de gezonde fundering van jouw muzikale business.

Wil je zeker weten dat je alles organisatorisch, financieel en juridisch goed hebt geregeld voor je volgende release, zonder dat het je creatieve flow blokkeert? In mijn distributiepakket en workshops lopen we hier stap voor stap samen doorheen. Ik help je de juiste afspraken te maken en de administratie strak te zetten, zodat jij je kunt focussen op wat je het liefste doet: muziek maken.

Lees hier meer over mijn distributiepakket en workshops